Güneş kremi cilt kanserini önlemeye nasıl yardımcı olur?

Güneş kremini doğru uygulamak cilt kanserini önlemeye yardımcı olur. Cildine ulaşan UV ışını miktarını, dolayısıyla cilt kanserine katkıda bulunabilecek hasarı azaltır. UVA ve UVB korumalı, en az SPF 30 bir ürün kullan, bolca sür ve bunu giysiyle, gölgeyle tamamla. En çok işe yarayan, iş gününde veya yürüyüşte de sürdürebileceğin bir alışkanlıktır.

Yapay UV de risk taşır: solaryumun neden güvenli bir bronzlaşma yolu olmadığını oku.

Yanmıyorsan neden korunmalısın?

UV ışınlarını göremez veya hissedemezsin. Yüzündeki sıcaklık, cildinin ne kadar UV aldığını göstermez. UV indeksi yüksekken serin bir esinti yürüyüşü keyifli kılabilir. Bulutlar da bütün UV’yi engellemez. Açık hava etkinliğinden önce yerel UV indeksine bak; WHO, UV indeksi 3’ten itibaren korunmayı önerir.

UV, cilt hücrelerindeki DNA’ya zarar verebilir. DNA, hücrelerin çalışması ve bölünmesi için gerekli talimatları içerir. Bu hasar cilt kanserinin oluşmasında rol oynar. Güneş yanığı görünür bir uyarıdır ama korunmanın yararlı olması için önce kızarman gerekmez. Güneşle bronzlaşmak da hasara verilen bir yanıttır.

Bu nedenle sıradan günler de önemlidir. Öğle yürüyüşü, bahçe işleri ve spor sahasının yanında geçirilen bir öğleden sonra, açık havada geçirilen zamanlardır. Bunları karmaşık bir kişisel risk hesabına dönüştürmen gerekmez. Çıkmadan önce cildinin hangi bölgelerinin açıkta kalacağını ve onları nasıl koruyacağını düşün. Yüz güneş kremi temel rehberimizde önemli adımları bir arada bulabilirsin.

Güneş kremi, giysi ve gölge ne işe yarar?

Güneş koruyucu filtreler UV ışınlarını emer ve/veya saçar. Böylece cilde daha az ışın ulaşır. Geniş spektrumlu koruma UVA’yı ve UVB’yi kapsar; ikisi de cilt kanserine katkıda bulunabilir. SPF öncelikle UVB’ye bağlı güneş yanığına karşı korumayı anlatır. Bu yüzden Avrupa’da satılan bir güneş kreminde UVA korumasına da bak. Avrupa Komisyonu ambalajdaki UVA logosunu açıklıyor.

Uzun kollu bir gömlek, aksi halde güneş kremi sürmen gereken cildi örter. Geniş kenarlı şapka yüzü, kulakları ve enseyi korumaya yardımcı olur. Sık dokunmuş kumaş veya UPF etiketli giysi kullanışlıdır. Bunlara UV filtreli güneş gözlüğünü ekle. Örneğin öğleden sonra yürüyüşe çıkacaksan banyoya gitmeden önce çantanın yanına hafif bir üst gömlek ve şapka koyabilirsin.

Gölge, maruz kaldığın UV miktarını azaltır ama tüm UV ışınlarını engellemez. Gölgede de açıkta kalan cildine güneş kremi sür. En az SPF 30 seç. SPF 50 veya 50+ daha yüksek koruma sağlar; bunları da yeterli miktarda sürmeli ve yeniden uygulamalısın. Yüksek SPF’yi güneşte daha uzun kalmak için bir gerekçe olarak görme.

Cilt kanseri araştırmaları neyi gösteriyor?

Güneş kremi ve cilt kanserini inceleyen bir çalışma yıllarca takip gerektirir. Araştırmacılar yalnızca sahilde geçirilen günün sonunda kişinin kızarıp kızarmadığına değil, daha sonra cilt kanseri gelişip gelişmediğine bakar. Farklı cilt kanseri türlerini de ayrı ayrı incelemeleri gerekir. Bir türdeki sonucu otomatik olarak diğer bütün türlere uygulayamazsın.

Avustralya’nın Nambour kasabasında günlük güneş kremi kullanımı, kişinin kendi tercihine göre kullanımla karşılaştırıldı. İlk çalışma 4,5 yıl sürdü. Van der Pols ve arkadaşlarının takip çalışmasında katılımcılar sekiz yıl daha izlendi. Daha önce her gün güneş kremi kullanan grupta daha az skuamöz hücreli karsinom görüldü. Bu, sıklıkla SCC olarak kısaltılan yaygın bir cilt kanseri türüdür.

• Skuamöz hücreli karsinom (SCC): Çalışma, günlük krem sürme grubundaki tümör sayısında kalıcı bir azalma buldu.
• Bazal hücreli karsinom (BCC): Bu diğer yaygın form için takipte net bir azalma gösterilmemiştir.
• Melanom: Aynı çalışmanın daha sonraki analizinde her gün güneş kremi kullanan grupta daha az melanom görüldü. Vaka sayısının az olması, etkinin büyüklüğüne ilişkin tahmini daha belirsiz hale getirdi.

Bu farklılıklar araştırma haberlerini doğru okumaya yardımcı olur. “Daha az cilt kanseri” her tür, her cilt ve her güneş kremi için geçerli sabit bir yüzde değildir. Pratik mesaj açıktır: düzenli korunmak yardımcı olur. Cancer Council ve Amerikan dermatoloji kuruluşu AAD, giysi ve gölgeyle birlikte günlük güneş korumasının parçası olarak güneş kremini önerir.

Dolayısıyla mesele uzun süre boyunca tekrarlanan kullanımdır. Bir haftalık tatilde özenle sürmek buna dahildir ama yılın diğer korunmasız günlerini telafi edemez. Evde de sürdürebileceğin bir yöntem seç: düzenli bir uygulama adımı, şapkan için bir yer ve yanında taşıdığın bir tüp. Böylece uzun vadeli öneri, basit alışkanlıklara dönüşür.

Normal bir açık hava gününde koruma böyle görünür

Kapıdan çıkmadan önce

Gideceğin yerin UV indeksine ve planlarına bak. Kısa bir iş için dışarı çıkmak, bütün öğleden sonrayı yürüyüşte geçirmekten farklıdır. UV yüksekken uzun yürüyüşünü günün en yoğun saatleri dışında planlamak daha iyidir. Ayrıntılı tahmin ve istisnalar için UV indeksi açıklamamızı kullanabilirsin.

Dışarı çıkmadan önce ambalajdaki talimatlara göre güneş kremi sür. Bölge bölge, özenle ilerle: alın ve saç çizgisi, yanaklar, burun, çene, kulaklar ve açıkta kalan boyun. Saçın topluysa enseni de unutma. Belirli bir sırayla ilerlemek aynı bölgeyi atlama ihtimalini azaltır.

Yüzünün tamamı için küçük bir damla çoğu zaman yetersiz kalır. Cancer Council, bir yetişkinin yüzü, boynu ve kulaklarının tamamı için yaklaşık bir çay kaşığını pratik bir ölçü olarak önerir. Yüz, boyun ve kulaklar için miktar rehberimizde ne kadar kullanacağını ve nasıl dağıtacağını daha ayrıntılı açıklıyoruz. Fotoğraflar uygulamayı örnekler; fotoğrafta görülen krem, ölçülmüş tam bir doz değildir.

Öğle yemeğinde veya uzun bir yürüyüşte

Gerçekten şemsiyenin altında, sandalyen de güneşten uzakta olacak bir masa seç. Bir süre sonra yeniden bak: sohbet ederken gölge yer değiştirir. Yürüyüşte de ağaç altlarından geçen bir rota seçip gölgede mola planlayabilirsin. Bunlar öğleden sonraki planını iptal etmeni gerektirmeyen küçük değişikliklerdir.

Açık havadayken yaklaşık iki saatte bir, ayrıca yüzdükten, çok terledikten veya kurulandıktan sonra yeniden uygula. Bunun için biraz zaman ayır. Mümkünse ellerini yıka veya temizle, teri nazikçe al ve eşit bir tabaka halinde yeniden uygula. Güneş koruyucun hâlâ evdeki lavabonun üzerindeyse bu adım zorlaşır. Bu yüzden tüpü her zaman yanında götürdüğün şeylerin yanına koy.

Daha sonra spor yapacaksan bunu yeni bir açık hava etkinliği olarak düşün. Ambalajdaki korumayı kontrol et ve çıkmadan önce yenile. Suya dayanıklılık, terli bir antrenman veya havluyla kurulanma sonrasında tabakanın hâlâ eksiksiz kaldığı anlamına gelmez. Sporda güneş kremi rehberimiz talimatları anlamana yardımcı olur.

Koyu ten, bulutlar ve geçmişte çok güneş almış olmak

Koyu tenin korumaya ihtiyacı var mı?

Evet. Koyu ten genellikle daha geç yanar; yine de UV hasarı ve cilt kanseri gelişebilir. Cilt tonuna uyan ve rahatça yayabildiğin bir güneş kremi seç; böylece yeterli miktarda kullanmayı sürdürebilirsin. Farklı cilt tonlarına sahip arkadaşlar aynı yürüyüşte birlikte gölgede kalabilir. Güneşten korunmak için önce yanmış olman gerekmez.

Peki hava bulutlu veya serinse?

Güneşin gücüne ve dışarıda ne kadar kaldığına bak. Bulut örtüsü veya düşük sıcaklık tek başına güneş koruyucuyu evde bırakmak için bir neden değildir. Düşük UV indeksinde kısa süre dışarıda kalmak, uzun süre dışarıda çalışmaktan, karda veya yüksek rakımda bulunmaktan farklıdır. Örneğin ilaçlar nedeniyle UV’ye daha duyarlıysan sana verilen kişisel önerileri dikkate al.

Yıllarca az güneş kremi kullandıktan sonra başlamak hâlâ yararlı mı?

Evet. Geçmişteki maruziyeti geri alamazsın ama yeni hasarı sınırlamaya yardımcı olabilirsin. Bir sonraki dışarı çıkışında başla ve tekrarlamayı kolaylaştır. Daha önce cilt kanseri geçirdiysen veya takip altındaysan sağlık uzmanının korunma ve kontrol önerilerine uy. Yeni bir güneş kremi alışkanlığı bu kontrollerin yerini almaz.

Değişen bir cilt lekesini doktora göster

Güneş kremi, var olan bir lekeyi tedavi etmek için değil, korumak içindir. Cildini tanı; yeni veya şüpheli bir şey görürsen ya da bir bölge değişiyor, kaşınıyor veya kanıyorsa aile hekimine başvur. AAD, bu değişiklikleri değerlendirilme nedeni olarak belirtir. Bir sonraki tatili veya tüpün bitmesini bekleme.

Bir lekeyi internetteki fotoğraflarla kendin eşleştirmek zorunda değilsin. Neyi ne zaman fark ettiğini not al; randevuda anlatabilirsin. Düzenli güneş kremi kullanan birinde de cilt kanseri gelişebilir; bu yüzden değişiklikleri ciddiye almaya devam et.

Bir dahaki sefer için işi kolaylaştır

Güneş koruyucuyu günlük bakımına dahil et, kapının yanında şapka bulundur ve uyguladıktan sonra tüpü çantana koy. Mola verirken öncelikle gölgede yerini seç. Bu şekilde koruma ve yeniden krem sürme, halihazırda yapmakta olduğun işlere uyum sağlar.

Soluveli’de böyle bir bakıma rahatça uyacak yüz güneş kremi üzerinde çalışıyoruz. Formül henüz geliştirme aşamasında. Ana sayfada hedeflerimizi okuyabilir, lansman listesine katılarak lansmanda tek bir e-posta almak için kaydolabilirsin.